Экинлар бўйича агротехника
Ўзбекистон иқлимини ҳисобга олган ҳолда етиштириш бўйича батафсил тавсиялар — иссиқхона ва очиқ дала учун алоҳида.
Ўзбекистон иқлимини ҳисобга олган ҳолда етиштириш бўйича батафсил тавсиялар — иссиқхона ва очиқ дала учун алоҳида.
1 / 9
Иссиқхона ва плёнка остида
УМУМИЙ МАЪЛУМОТЛАР: Ўзбекистонда иссиқхона помидорлари йилига икки марта экилади: январь-февралда апрелдан бошлаб ҳосил йиғиш учун ва июль-августда куз-қиш айланиши учун. Бутани 1-2 поя қилиб шакллантиринг, ён новдаларни ҳар ҳафта олиб туринг — бу ўсимлик кучини яшил массага эмас, мевага йўналтиради. Ёпиқ иссиқхонада чангланиш вибрация усулида (гул шингилини енгил силкитиш) ёки шмель оилалари ёрдамида амалга оширилади. Ҳаво намлигини 60-70% даражасида сақланг: юқорироқ намлик фитофтороз ва кулранг чиришни келтириб чиқаради, паст намлик эса чангланишга ҳалақит беради. Эрталаб иссиқхонани шамоллатинг. КЎЧАТ ЕТИШТИРИШ: • Усуллар: 1) Тувакчаларга экиш; 2) Махсус жойга шаблон билан экиш; 3) Кўчириб экиш. • Уруғ меъёри: 1 га майдонга 25 000–30 000 та уруғ. Экиш чуқурлиги: 0,5–0,8 см, оралиғи: 5–8 см. • Тупроқ: Парник чириндиси, компост ва унумдор дала тупроғи. Буғлаш (80–90°C) ёки бактериал ракка қарши дорилаш шарт. • Кўчат тайёрлаш вақти ва ёши: 1) Кўзги-қишки: сентябрь–октябрь (40–45 кунлик); 2) Қишки-баҳорги: ноябрь–декабрь (35–40 кунлик); 3) Ёзги-кўзги: июнь–июль (25–30 кунлик). Экиш 5–6 та чинбарг чиққанда амалга оширилади. ТУПРОҚ ВА ҲАРОРАТ РЕЖИМИ: • Тупроқ қалинлиги: 10–12 см (10–15% қум қўшилади). • Тупроқ ҳарорати: Кўчат тайёрлашда 15–20°C, экишда камида 17°C. • Тупроқ намлиги: Экиш ва ўсишда 80–90%, гуллашда 75–85%, теримда 75–85%. • Ҳаво ҳарорати: Кўчат даври: кундузи 22–24°C, кечаси 16–18°C. Экилгач: кундузи 20–25°C, кечаси 16–18°C. • Ҳаво намлиги: Гуллагунча 70–75%, гуллаш бошланиши билан 65%. СУҒОРИШ, ЎҒИТЛАШ ВА ПАРВАРИШ: • Суғориш: Кўчат — ҳар 5–6 кунда 1 марта (сув 15–16°C). Вегетацияда — 4–8 марта (намлик 70% дан ошмаслиги лозим). Пушталарни юмшатиб туриш шарт. • 1 га учун ўғит меъёри: N (азот) 250–300 кг, P (фосфор) 250 кг, K (калий) 150–250 кг. Ёшлик даврида Ca, B, Mg ўғитлари берилади. Тупроқ pH: 6–6,5, EC: 1,5–2 ms. • Ҳимоя: Барг кесилган жойларни фунгицид билан эмлаш. Касалликларга қарши ХОМ, Хамицин, Превикур қўлланилади. ЭКИН ЭКИШ ЧИЗМАСИ: • Чизма: 50 х 60 х 80 см (Кўчат оралиғи: 50 см, Ариқ: 60 см, Пушта: 80 см). Кўчатлар оралиғи: 40–50 см.
2 / 9
Очиқ далада
КЎЧАТ ЕТИШТИРИШ: • Усуллар: 1) Тувакчаларга экиш; 2) Махсус жойга шаблон билан экиш; 3) Кўчириб экиш. • Мавсумлар: 1) Эрта баҳорги; 2) Баҳорги-ёзги. • Уруғ меъёри: 1 га майдонга 30 000–35 000 та уруғ. Экиш чуқурлиги: 0,5–0,8 см. • Кўчат тайёрлаш вақти ва ёши: 1) Эрта баҳорги: февраль–март (35–40 кунлик); 2) Баҳорги-ёзги: апрель (25–30 кунлик). Экиш олдидан суғорилган ерларга 5–6 та чинбарг чиққанда экилади. ТУПРОҚ ВА ҲАРОРАТ РЕЖИМИ: • Тупроқ: Бўз, ўтлоқ ва ўтлоқ-ботқоқ тупроқлар. Сизот сувлари юза, шўрланган ва кислотали тупроқлар ярамайди. • Тупроқ намлиги: Экиш даврида 80–90%. • Ҳарорат: Тупроқ экишда камида 18°C. Ҳаво 25–28°C (35°C дан юқори зарарли, 10°C дан пастда гуллаш тўхтайди). • Ҳаво намлиги: 65–70%. • Ҳимоя: Совуқдан сақлаш ва ривожланишни жадаллаштириш учун плёнка билан қопланади, гуллаш вақтида олиб ташланади. СУҒОРИШ ВА ЎҒИТЛАШ: • Суғориш: Мева қилгунига қадар ҳар 8–12 кунда, мева қилаётган ва солиш даврида ҳар 5–7 кунда. • 1 га учун ўғит меъёри: N (азот) 250–300 кг, P (фосфор) 250 кг, K (калий) 150–250 кг. Ёшлик даврида Ca, B, Mg ўғитлари берилади. Тупроқ pH: 6–6,5, EC: 1,5–2 ms. • Элементларнинг аҳамияти: - Азот (N): Барг ва поя ривожи учун. Етишмовчилиги ҳосилни камайтиради; ортиқчалиги пишишни кечиктиради ва касалликка чидамлиликни пасайтиради. - Фосфор (P): Мева тез етилиши ва шакар миқдорини оширади. Етишмовчилигида барглар сиёҳ ранг тусга киради. - Калий (K): Қуруқ модда ва сақланишни яхшилайди. Етишмовчилигида барглар сарғаяди, пишиш секинлашади, мевада яшил доғлар пайдо бўлади. ЭКИН ЭКИШ ЧИЗМАСИ: • Чизма: 40 х 70 х 120-140 см (Кўчат оралиғи: 40 см, Ариқ: 70 см, Пушта: 120–140 см).
3 / 9
Иссиқхона ва плёнка остида
КЎЧАТ ЕТИШТИРИШ: • Усул: Уруғни тувакчаларга экиш. • Мавсумлар (4 мавсум): 1) Ёзги-кўзги (август); 2) Кўзги-қишки (сентябрь); 3) Қишки-баҳорги (январь); 4) Баҳорги-ёзги (май). • Уруғ меъёри: 1 га майдонга 28 000–30 000 та уруғ. Экиш чуқурлиги: 0,5–0,8 см, оралиғи: 10–15 см. • Ёзги-кўзги ва баҳорги-ёзги учун уруғни бевосита ерга экиш; кўзги-қишки ва қишки-баҳорги учун кўчат усули қўлланади. ТУПРОҚ ВА МИКРОКЛИМАТ: • Тупроқ: Чим тупроқ + чиринди (1:1), қалинлиги 25 см. Органик модда: 4–8%. pH: 6–6,5, EC: 2 ms. Этишмовчиликда магний (Mg) танқислиги кузатилади. • Тупроқ ҳарорати: Экишда 16°C дан паст бўлмаслиги лозим (12°C да ўсиш секинлашади). Кечаси вегетацияда — 18°C. Тупроқ намлиги: 70–80% (70% дан тушса бодринг аниқ солиб қолади). • Ҳаво ҳарорати: Экишда: кундузи/кечаси 22–23°C; 2–3 кундан сўнг: кундузи 23–25°C, кечаси 20°C. Кўчат бўйи >50 см бўлгач: кундузи 21–22°C, кечаси 17–18°C. • Ҳаво намлиги: Оптимал 75–80% (90–100% га кўтарилиши касаллик келтириб чиқаради). СУҒОРИШ ВА ЎҒИТЛАШ: • Суғориш: Бодринг 95% сувдан иборат. Ҳар 3–4 кунда (1 м³ учун 10 л сув). Сув ҳарорати: 20–22°C. Вегетацияда 2–3 марта 15–16 см чуқурликда юмшатиб, палаклар ростланади. Дастлабки 4 та бўғиндаги мевалар олиб ташланади. • Ўғит бериш (10 л сувга): - Азот (N): Экилгач мева бергунча — 5 г (10 кунда 1 марта, 1–2 марта). Мева беришда — 10–12 г (5–7 кунда). Тўлиқ мевада — 10–15 г (5 кунда). - Фосфор (P): Ёшлигида — 2–3 г (10 кунда, 2–3 марта). Мева беришда — 4–5 г (7 кунда). Тўлиқ мевада — 3–4 г (5 кунда). - Калий (K): Ёшлигида — 8–10 г (10 кунда, 2 марта). Мева беришда — 8–10 г (7 кунда). Тўлиқ мевада — 15–20 г (3–5 кунда). - Са, Mg ва микроэлементлар берилади. Озуқа илдиз орқали берилиши керак (барг орқали бериш баргни касал қилади). Ҳосил пайтида N ва P га нисбатан K улуши 1:2 га оширилади. ДИМЛАШ ВА ШАМОЛЛАТИШ: • Димлаш: Баҳорда 1–2 соат, ёзда 30–40 дақиқа форточкаларни ёпиб қўйиш (ҳарорат 30°C дан ошмасин). • Ҳар ҳафтада 1 марта касаллик тушмаслиги учун бодринг палаги фунгицид билан дориланади. ЭКИН ЭКИШ ЧИЗМАСИ: • Кўчат ёши: Кўзги-қишки — 15–20 кунлик; Қишки-баҳорги — 20–25 кунлик (3–4 та чинбарг). • Чизма: 40 х 60 х 90 см (Кўчат оралиғи: 40 см, Ариқ: 60 см, Пушта: 90 см). 2 қатор қилиб, шахмат тартибида экилади, учлари жанубдан шимолга йўналтирилади.
4 / 9
Очиқ далада
КЎЧАТ ЕТИШТИРИШ: • Усул: Уруғни тувакчаларга экиш. • Мавсумлар (3 мавсум): 1) Ёзги-кўзги (август — бевосита ерга экиш); 2) Баҳорги-ёзги (май — кўчат ёки бевосита экиш); 3) Эрта баҳорги (февраль–март — кўчат ёки бевосита экиш). • Уруғ меъёри: 1 га майдонга 25 000 та уруғ. Экиш чуқурлиги: 0,5–0,8 см. ТУПРОҚ ВА МИКРОКЛИМАТ: • Тупроқ: Унумдор, органик моддаларга бой, юмшоқ. Шўрланган ерларда ўсмайди. pH: 6–6,5, EC: 1,5–2 ms. • Тупроқ ҳарорати: Экишда 20–22°C, намлиги 70–75%. Ҳароратни сақлаш учун зичлаштириш (суғориш) ёки мульчалаш қўлланади. Тупроқ ҳарорати пасаиб кетса ишлов берилмайди. • Ҳаво ҳарорати: Оптимал 25–28°C (уруғ 12–13°C да униб чиқади). Ҳарорат бузилса барглар сарғаяди, найчалари тўкилади, ўсиш тўхтайди. Ҳарорат тушганда плёнка билан қопланади. Ҳаво намлиги: ~75%. СУҒОРИШ ВА ЎҒИТЛАШ: • Суғориш: Сувга жуда талабчан. Ўсиш даврида ҳар 4–6 кунда, ҳосилда ҳар 2–3 кунда суғорилади. Суғоришдан сўнг қатор оралари культиваторда юмшатилади. • 1 га учун ўғит меъёри: - Чириган гўнг: 10 т (тўлиқ берилади). - Азот (N): 150–200 кг (2–3 чинбарг, гуллаш ва ҳосил йиғишда берилади). - Фосфор (P): 100–150 кг (75% шудгоргача, 25% экишда). - Калий (K): 50–75 кг (тўлиқ берилади). - Суперфосфат: 300–400 кг/га (2/3 қисми гўнг билан, 1/3 қисми экишда). - Шпалерга олинган бодринглар сув ва озиқани кўпроқ талаб қилади. ЧАНГЛАТИШ ВА ҲИМОЯ: • Гуллар ари, чумоли ва трипс ёрдамида чанглатилади. • Барглар ҳўллигида ишлов берилмайди (касаллик тарқалади). Палак ёзиб гуллагач, қатор ораларига ишлов тўхтатилиб, фақат суғорилади. • Кўчат экилишдан 3–4 кун олдин бегона ўтларга қарши гербицид қўлланилади. ЭКИН ЭКИШ ЧИЗМАСИ: • Кўчат ёши: Баҳорги-ёзги ва баҳорги мавсум учун 15 кунлик кўчат экилади. • Чизма: 40 х 70 х 120-170 см (Кўчат оралиғи: 40 см, Ариқ: 70 см, Пушта: 120–170 см). Шпалерда қатор ва пушта оралиғи бир оз зичлаштирилади.
5 / 9
Ёпиқ дала (Иссиқхона)
КЎЧАТ ЕТИШТИРИШ: • Усул: Уруғни тувакчаларга экиш. • Мавсумлар (3 мавсум): 1) Кўзги-қишки (сентябрь); 2) Қишки-баҳорги (январь); 3) Ёзги-кўзги (июль). • Уруғ меъёри: 1 га майдонга 30 000–35 000 (40 000) та уруғ. ТУПРОҚ ВА МИКРОКЛИМАТ: • Тупроқ: Қумоқ ва яхши дренажли тупроқларни хуш кўради. Қовушқоқ лойли тупроқда яхши ривожланмайди. pH: 6–6,5, EC: 2,5 ms. • Тупроқ ҳарорати: 17–18°C, намлиги: 75–80%. • Ҳаво ҳарорати: Кундузи 20–25°C, кечаси 17–18°C. 32–38°C га кўтарилса гул ва тугунчалар тўкилади. 15°C да ўсиш секинлашади, 13°C да тўхтайди. • Ҳаво намлиги: 65–70%. СУҒОРИШ ВА ЎҒИТЛАШ: • Суғориш усуллари: 1) Томчилаб; 2) Ариқдан; 3) Ёмғирлатиб (томчилаб ва ариқдан усуллари кўп қўлланилади). • Меъёр: Дастлаб ҳар 8–10 кунда (600–700 м³/га). Ҳосил тугишида ҳар 5–8 кунда (мавсумда 14–16 марта). Биринчи суғориш қуёш ботгач 0,5 соатдан кейин, чиқишига 1–1,5 соат қолганда якунланади. • Тез-тез кам суғориш вегетатив, кам-кам кўп суғориш генератив ўсишга олиб келади. Мевада ёрилиш бўлса кечки суғориш тўхтатилади. • Кўчатни озиқлантириш: 1) 4–5 барг чиққанда (10 л сувга): 40 г фосфор (P), 35–40 г калий (K), 10–15 г азот (N) солиб сепилади ва устидан тоза сув билан ювилади. 2) 12–14 кундан сўнг такрорланади. • 1 га майдонга: 20–30 т гўнг, 200–250 кг суперфосфат. Ўсишда 100–150 кг аммиакли селитра (1–2 марта). • N:K нисбати: Вегетацияда 1:1, ҳосилда 1:2 (калий кўпайтирилади). Қизариб пишишда макроэлемент тўхтатилиб, микроэлемент берилади. • Захлатиб юбормаслик шарт! Эгатлар чуқур олиниб, 5–6 кун оралатиб камроқ меъёрда суғорилади. ЭКИН ЭКИШ ЧИЗМАСИ ВА САҚЛАШ: • Кўчат ёши (5–6 та чинбарг чиққанда): - Кўзги-қишки: 55–60 кунлик; - Қишки-баҳорги: 50 кунлик; - Ёзги-кўзги: 35–40 кунлик. • Чизма: 40 х 60 х 80 см (Кўчат оралиғи: 40 см, Ариқ: 60 см, Пушта: 80 см). • Сақлаш: Паст ҳарорат ва паст намликда. Яшил қалампир: 10–12°C, рангли пишган қалампир: 7–12°C.
6 / 9
Очиқ дала, плёнка ости ва иссиқхоналарда
КЎЧАТ ЕТИШТИРИШ: • Усуллар: 1) Уруғларни тўғридан-тўғри махсус халтачаларга ёки кассеталарга ташлаш; 2) Тайёрлаб қўйилган ва ишлов берилган ерга шаблон асосида ташлаб, 3 ёки 4 чинбарг чиқаргач кўчатни махсус халтача ёки кассеталарга кўчириб экиш. • Уруғ меъёри: 1 га майдонга кўчат чиқариш учун 50 000–60 000 та уруғ. Экиш чуқурлиги: 0,5–0,8 см. • Ерга уруғ ташлаш мавсуми (3 мавсум): 1) Қишки мавсум: декабрь ойининг охирги 10 кунлигида (айрим вилоятларда октябрь); 2) Қишки-баҳорги мавсум: февраль–март ойининг бошида; 3) Баҳорги-ёзги мавсум: май–июнь. • Кўчатларни ерга ўтказиш (3 мавсум): 1) Қишки мавсум: январь–февраль; 2) Баҳорги мавсум: апрель–май; 3) Ёзги мавсум: июнь–июль. • 1 га учун сарф бўладиган кўчат сони: иссиқхоналарга 25 000 дона, очиқ далага 35 000 – 45 000 дона. ТУПРОҚ ВА МИКРОКЛИМАТ: • Тупроқ: Тупроқ таркибида оғир тузлар ва ишқорий моддалар кам бўлган ерларда яхши ривожланади. Нисбий намлиги 80%, тупроқ ҳарорати 18°C бўлиши лозим. pH: 6–6,5, EC: 1,7–2 ms. • Ҳаво ҳарорати: Кундузги ҳарорат 25–28°C бўлганда жуда яхши ривожланади. 10°C дан пастга тушса кўчат ўсишдан тўхтайди. Ҳарорат бирданига 5–0°C га тушиб кетса ёки кечаси ва кундузги ҳарорат фарқи катта бўлса, гуллаш ҳолатига ўтиб кетади (поя тортиб кетади). Экинларни ҳимоялаш зарур. СУҒОРИШ ВА ЎҒИТЛАШ: • Суғориш: Тўғри суғориш ва озуқалантириш асосий омилдир. Кўчат ривожланиш даврида 3–4 маротаба, карам бош шаклланаётган даврда тез-тез суғориш керак. • 1 га майдонга ўғит меъёри: - Кузда шудгорлашда: 20–25 т мол гўнги, 150–200 кг фосфорли ва калийли ўғитлар. - Баҳорда кўчат экилгандан кейин: 250–300 кг азотли, 250 кг фосфорли, 150–200 кг калийли ўғитлар бирин-кетин бериб борилади. ЭКИН ЭКИШ ЧИЗМАСИ: • Иссиқхоналар учун: 50 х 70 см. • Ариқ тури учун: 50 х 70 х 70 см, 45 х 70 см. • Томчилаб суғориш учун: 40 х 45 см, 40 х 70 см.
7 / 9
Очиқ дала ва плёнка остида
КЎЧАТ ЕТИШТИРИШ: • Усуллар: 1) Уруғларни аввалдан тайёрлаб қўйилган ва махсус ишлов берилган ерга ташлаш; 2) 3 ёки 4 чинбарг чиқаргач полиэтилен халтача ёки махсус кассеталарга кўчириб экиш. • Уруғ меъёри: 1 га майдонга кўчат чиқариш учун 50 000–60 000 та уруғ. Экиш чуқурлиги: 0,5–0,8 см. • Ерга уруғ ташлаш мавсуми (3 мавсум): 1) Қишки мавсум: декабрнинг охирги 10 кунлигида (айрим вилоятларда октябрь); 2) Қишки мавсум: февраль–март ойларининг боши; 3) Баҳорги-ёзги мавсум: май–июнь. • Кўчатларни ерга ўтказиш (3 мавсум): 1) Қишки мавсум: январь–февраль; 2) Баҳорги мавсум: апрель–май; 3) Ёзги мавсум: июнь–июль. • 1 га учун сарф бўладиган кўчат сони: 35 000–45 000 дона. ТУПРОҚ ВА МИКРОКЛИМАТ: • Тупроқ: Оқ бош карам оғир тузлар ва ишқорий моддалар кам бўлган ерларда яхши ривожланади. Кўчат экаётганда ернинг нисбий намлиги 80%, тупроқ ҳарорати 18°C бўлиши лозим. pH: 6–6,5, EC: 1,7–2 ms. • Ҳаво ҳарорати: Кундузги ҳарорат 25–28°C бўлганда жуда яхши ривожланади. 10°C дан пастга тушса кўчат ўсишдан тўхтайди. Ҳаво ҳарорати бирданига 5–0°C га тушиб кетса ёки кечаси ва кундузи ўртасида фарқ катта бўлса, карамдошлар гуллаш ҳолатига ўтиб кетади (поя тортиб кетади). Экинларни ҳимоялаш зарур. СУҒОРИШ ВА ЎҒИТЛАШ: • Суғориш: Тўғри суғориш ва озуқалантириш асосий омилдир. Кўчат ривожланиш даврида 3–4 маротаба, карам бош шаклланаётган даврда тез-тез суғориш керак. • 1 га майдонга ўғит меъёри: - Кузда шудгорлашда: 20–25 т мол гўнги, 150–200 кг фосфорли ва калийли ўғитлар. - Баҳорда кўчат экилгандан кейин: 250–300 кг азотли, 250 кг фосфорли, 150–200 кг калийли ўғитлар бирин-кетин бериб борилади. ЭКИН ЭКИШ ЧИЗМАСИ: • Ариқ тури учун: 40 х 70 х 70 см. • Томчилаб суғориш учун: 40 х 90 см.
8 / 9
Очиқ далада
МУДДАТ ВА ЭКИШ ЧИЗМАСИ: • Экиш муддатлари: 1) Апрель (тупроқ +12…+15 °C гача қизиганда); 2) Июнь–июль (такрорий экин). • Экиш чизмаси: қатор ораси 70 см, туп ораси 20–25 см (60–75 минг туп/га). • Экиш чуқурлиги: енгил тупроқда 4–5 см, оғир тупроқда 3–4 см. ЧАНГЛАТИШ ВА ИЗОЛЯЦИЯ: • Изоляция: Бошқа маккажўхори навларидан камида 300–400 метр масофа ёки гуллаш муддати бўйича ажратилиши шарт. • Оддий маккажўхори билан чатишиб чангланиши ширинликни йўқотилишига ва донда крахмал пайдо бўлишига олиб келади. • Сўта ва дон шаклланиш даврида намлик етишмаслиги тўлиқсиз чангланишга ва сўтада дон тўлмай «бўш» жойлар қолишига олиб келади. СУҒОРИШ ВА ПАРВАРИШ: • Суғориш меъёри: Мавсумда 5–8 марта суғорилади (тупроқ намлиги 70–80% даражада ушланади). Попoк (гўжа) чиқариш ва дон тўлиш даврида мўл суғориш ҳал қилувчи аҳамиятга эга. • Ишлов бериш: Қатор оралари ёпилгунча 2–3 марта юмшатилади ва чопилади. • Ҳимоя: Ғўза тунлами ва пойхўр қуртларга қарши назорат ва ишлов берилади. 1 ГА УЧУН ЎҒИТ МЕЪЁРИ: • Шудгор остига: Фосфор (60–90 кг таъсир қилувчи модда ҳисобида), калий (40–60 кг т.қ.м.). • Озиқлантириш: Азот (60–90 кг т.қ.м. — аммиак селитраси ёки карбамид) 6–8 барг даврида берилиб, чопилади ва суғорилади. ҲОСИЛНИ ЙИҒИШ ВА САҚЛАШ: • Сўталар илиқ жойда ширинлигини бeкaм-кўст йўқотади. Йиғилган ҳосилни имкон қадар тезроқ совутиш зарур.
9 / 9
Очиқ далада
КЎЧАТ ЕТИШТИРИШ: • Усул: Уруғни тувакчаларга (диаметри 8–10 см) экиш ёки бевосита ерга экиш. • Мавсумлар (2 мавсум): 1) Баҳорги-ёзги: март ойида кўчат ёки бевосита экиш; 2) Ёзги-кўзги: май–июнь ойларида уруғни тўғридан-тўғри ерга экиш (кўчат қилинмайди). • Уруғ меъёри: 1 га майдонга 5 000–7 000 та уруғ. • Чуқурлик: баҳорги-ёзгида 1–2 см, ёзги-кўзгида 3 см. • Ивитиш ва қиздириш: Уруғ унувчанлигини 5–6 кунга тезлаштириш учун цинк (Zn) 1% ли эритмасида 12 соат ивитилади. Оналик гулларини кўпайтириш учун 40–50°C да 3–4 соат қиздирилади. ТУПРОҚ ВА МИКРОКЛИМАТ: • Тупроқ: Қуёш тушадиган, енгил қумоқ, озиқага бой тупроқ. EC: 0,3 ms. Кўз фаслида 28–30 см чуқурликда шудгорланади. • Тупроқ ҳарорати: Уруғ ўсиши учун 13–18°C, яхши ривожланиши учун 20°C. • Ҳаво ҳарорати: Уруғ 15–17°C да униб чиқади, оптимал ҳарорат 28–30°C. 10°C дан тушса ўсиш тўхтайди, пасайиб кетса нобуд бўлади. Гуллар ҳарорат 20°C дан ошганда очилади. Ҳарорат ошганда суғориш кўпайтирилади, пасайганда плёнка билан ёпилади. СУҒОРИШ ВА ЎҒИТЛАШ: • Суғориш: Кўчатга 2–3 та чинбарг чиққунча 1–2 марта; мева пишгунча 10–15 кун оралатиб 2–4 марта. Пишиш олдидан суғориш камайтирилади (қанд моддаси камайиб кетмаслиги учун). Намлик: 60–65% (қурғоқчиликка чидамли навларда 55%). • Чопиқ: Плинчиси дастлабки сув берилгач, иккинчиси 3–4 барг чиққанда, охиргиси оналик гул олдидан ўтказилади. • 1 га майдонга ўғит меъёри: - Чириган гўнг: 30 т. - Аммиак селитраси: 200 кг (тенг ярми кўчатда, ярми гуллашда). - Суперфосфат: 400 кг. - Соф элементлар: N 50–60 кг, P 50 кг, K 50 кг (азот меъёрдан оширилмайди). Фосфор ва калий шудгоргача берилади. ЧАНГЛАТИШ: • Гуллар ари, чумоли ва трипс ёрдамида чанглатилади. ЭКИН ЭКИШ ЧИЗМАСИ: • Кўчат ёши: 17–20 кунлик (3–4 та чинбарг чиққанда). • Чизма: 80 х 90 х 350-400 см (Кўчат оралиғи: 80 см, Ариқ: 90 см, Пушта: 350–400 см).